Trịnh Thanh Nhã sinh ngày 21/2/1958 tại Hà Nội, quê gốc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trước khi theo học chuyên ngành biên kịch tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh, bà gia nhập Hãng phim Truyện Việt Nam từ năm 1984 và có nhiều năm công tác tại đây, từng giữ vị trí Trưởng phòng quản lý sáng tác và giao dịch kịch bản.

Là một trong những nữ biên kịch tiêu biểu của điện ảnh Việt Nam thời kỳ đổi mới, Trịnh Thanh Nhã ghi dấu ấn với kịch bản đầu tay Chuyện cổ tích cho tuổi 17 - tác phẩm được phát triển từ chính bài tốt nghiệp của bà và sau đó giành giải Biên kịch xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ VIII năm 1988. 

Thành công này mở đầu cho hành trình sáng tác với nhiều tác phẩm đáng chú ý như Giải hạn (1986), Tráng sĩ Bồ Đề, Cạm bẫy tình cùng nhiều kịch bản phim truyện và truyền hình. Các tác phẩm của bà thường tập trung khai thác đời sống con người, tâm lí nhân vật và những vấn đề xã hội từ góc nhìn gần gũi, giàu cảm xúc.

Bên cạnh công việc sáng tác, Trịnh Thanh Nhã còn tham gia đào tạo, cố vấn chuyên môn, đọc duyệt kịch bản và hỗ trợ nhiều thế hệ biên kịch trẻ. Sau nhiều thập niên gắn bó với điện ảnh, bà vẫn duy trì công việc viết lách, nghiên cứu và tiếp tục tham gia các hoạt động nghề nghiệp như làm giám khảo lại Giải thưởng Cánh diều của Hội Điện ảnh Việt Nam, Liên hoan Truyền hình toàn quốc, Liên hoan phim Việt Nam.